چرخ داربستی

وسلیه ای است بسیار کاربردی در ساز های داربستی که به راحتی میتوان سازه داربستی را جابجا کرد که این موضوع برای بیشتر داربست بندان مهم است اجرای تکیل دهنده چرخ های داربستی عبارت اند از  یک چرخ که رینگ آن از چدن داکتیل است که بتواند وزن بالای سازه را تحمل کند و یک نگهدارنده چرخ که از ورق فولادی 5 میل درست شده و یک اتصال داربستی که نگهدارنده متصل شده است که لوله ی داربستی داخل اتصال قرار میگیرد که بتواند اتصال خود را با سازه ممکن سازد

چرخ داربست

متاسفانه به دلیل عدم نظارت و کنترل کیفیت چرخ های با کیفیت پایین در بازار موجود شده است که این موضوع بسیار نگران کننده است زیرا به دلیل مقامت نداشتن این نوع چرخ های داربستی باعث شکسته شدن چرخ و ریزش سازه میشود نکته های باید توجه کرد در خرید این چرخ ها این است که لاستیک چرخ ها از پلاستیک فشرده درست شده باشد و که در فشار زیاد این لاستیک ها خود را ول نکنند.چرخ داربست اشتباه نخرید نکته دوم این است که رینگ این چرخ ها از نوع آلمینیوم و ورق آهنی نباشند و فقط از جنس چدن و فولاد باشد که در فشار مقاومت بالایی نشان دهد و نکته سوم این است که اتصال و نگهدارنده ی رینگ که مهم ترین قسمت این چرخ ها در نگهداری سازه است این است که ورق استفاده شده در ساخت آن بالای 5 میل باشد زیرا قطعا اگر غیر از این باشد امکان غر شدن و تورفتگی وجود دارد. چرخ داربست

چرخ داربستی (Scaffold Caster): راهنمای کامل انتخاب، ظرفیت، کاربردها و نکات ایمنی

کلمه کلیدی اصلی: چرخ داربستی متا تایتل (پیشنهادی برای سئو): چرخ داربستی چیست؟ کاربردها، انواع، ظرفیت تحمل وزن و نکات ایمنی و انتخاب متا دیسکریپشن (پیشنهادی برای سئو): با انواع چرخ داربستی، محل‌های کاربرد، ظرفیت تحمل بار، استانداردهای انتخاب، فرمول محاسبه ظرفیت برج متحرک، نگهداری و خطاهای رایج آشنا شوید.

---

چرخ داربستی چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟

چرخ داربستی قطعه‌ای صنعتی است که در پایین ستون‌های داربست یا برج دسترسی نصب می‌شود تا سازه بتواند به‌صورت ایمن جابه‌جا شود. این چرخ‌ها معمولاً گردان (Swivel) هستند و ترمز دوگانه دارند تا هم چرخ و هم گردان را قفل کنند. بسیاری از مدل‌ها دارای پیچ تنظیم ارتفاع (Adjustable Stem/Jack) هستند تا ناهمواری کف یا تراز سکو تنظیم شود. کارکرد اصلی چرخ داربستی:

• تحرک و چابکی کارگاه: انتقال سریع برج داربستی بین جبهه‌های کاری.
• کاهش توقف پروژه: حذف دمونتاژ و اسمبل‌های تکراری.
• ایمنی بیشتر نسبت به کشیدن سازه بدون چرخ، به شرط قفل‌کردن صحیح و رعایت ظرفیت.

---

کجاها از چرخ داربستی استفاده می‌شود؟

1. کارهای داخلی ساختمان نقاشی، سقف کاذب، لوله‌کشی و برق‌کشی سالن‌ها و مجتمع‌های تجاری. کف‌ها معمولاً صاف هستند و چرخ پلی‌یورتان (PU) کم‌صدا و بدون رد مناسب است.
2. سالن‌های صنعتی، انبار و سوله‌ها دسترسی به سینی‌کِشی کابل، چراغ‌ها و داکت‌ها. در این محیط‌ها چرخ نایلونی یا فولادی پوشش‌دار با مقاومت سایش بالا و بلبرینگ صنعتی کارآمد است.
3. فعالیت‌های رویدادی و نمایشگاهی استیج کنسرت، غرفه‌های نمایشگاهی و دکور صحنه. تحرک زیاد و نصب/جمع سریع مهم است؛ وزن کلی معمولاً متوسط، بنابراین PU یا لاستیکی ترمزدار انتخاب خوبی است.
4. پتروشیمی و نفت (فقط فازهای ایمن‌شده) در زمان توقف‌های دوره‌ای و تعمیرات، برای کارهای ارتفاعی سبک داخل کارگاه‌های بسته. نیاز به قفل مطمئن، Earthing سازه و مدیریت مسیرهای حرکت دارد. استفاده در فضای باز با کف ناهموار محدود و نیازمند ارزیابی ریسک است.
5. پروژه‌های زیرسازی بتن در فضای بسته جابه‌جایی برج‌های زیرقالب سبک برای سقف‌های داخلی. توجه: در هنگام بتن‌ریزی، چرخ‌ها باید کاملاً قفل و معمولاً مهار به زمین یا جایگزین با کفشک ثابت شوند.
6. مراکز آموزشی و ورزشی برای دسترسی به سقف سالن‌ها، نصب تابلوها و تجهیزات نور. مزیت: عدم آسیب به کفپوش با تایرهای نرم PU.

---

ظرفیت تحمل وزن چرخ داربستی چقدر است؟

ظرفیت بر اساس قطر چرخ، جنس تایر، یاتاقان، کیفیت بدنه و طراحی ترمز تفاوت دارد. بازه‌های رایج بازار به‌صورت تقریبی:

• قطر ۴ تا ۵ اینچ: حدود ۱۲۰ تا ۲۵۰ کیلوگرم برای هر چرخ (کارهای سبک و داخلی).
• قطر ۶ اینچ: حدود ۳۰۰ تا ۴۵۰ کیلوگرم برای هر چرخ (کاربری عمومی).
• قطر ۸ اینچ: حدود ۵۰۰ تا ۹۰۰ کیلوگرم برای هر چرخ (مدل‌های سنگین).

نکته مهم: همیشه به برگه مشخصات سازنده رجوع کنید. اعداد بالا تخمینی‌اند و بسته به برند و متریال تغییر می‌کنند. برای کار ایمن، علاوه بر رعایت ظرفیت، ضریب اطمینان در نظر بگیرید.

چگونه ظرفیت یک برج داربستی متحرک را برآورد کنیم؟

1. ظرفیت نامی هر چرخ را از سازنده بخوانید.
2. اگر برج ۴ چرخ دارد، بدترین حالت تحمل را بر اساس ۳ چرخ محاسبه کنید (زیرا روی سطوح واقعی، توزیع بار کامل نیست).
3. ضریب اطمینان (مثلاً ۱٫۳ تا ۲) اعمال کنید.
4. وزن خودِ برج + ابزار + نفرات را کم کنید تا بار مجاز اضافه مشخص شود.

مثال عددی

• مدل چرخ: ۶ اینچ PU با ظرفیت ۴۰۰ کیلوگرم برای هر چرخ.
• برج ۴ چرخه ⇒ بدترین حالت: ۳ × ۴۰۰ = ۱۲۰۰ کیلوگرم.
• اعمال ضریب اطمینان ۱٫۵ ⇒ ۱۲۰۰ / ۱٫۵ = ۸۰۰ کیلوگرم.
• وزن برج و پلتفرم و نردبان‌ها: ۳۲۰ کیلوگرم.
• نفرات (دو نفر × ۹۰) + ابزار ۴۰ ⇒ ۲۲۰ کیلوگرم.
• مجموع موجود: ۵۴۰ کیلوگرم ⇒ بار مجاز اضافه ≈ ۲۶۰ کیلوگرم. این یعنی در این شرایط، نباید مصالح اضافی بیش از ~۲۶۰ کیلوگرم روی سکو انبار شود.

---

اجزای کلیدی چرخ داربستی

• تایر (Tread):
  • پلی‌یورتان (PU): سر و صدای کم، عدم آسیب به کف، اصطکاک مطلوب؛ مناسب کف‌های اپوکسی/سرامیک.
  • نایلون/پلی‌آمید: سخت، مقاوم به سایش، اصطکاک کمتر (حرکت راحت‌تر)، اما روی کف خیس ممکن است لغزنده‌تر باشد.
  • لاستیکی: نرم، جذب ضربه، سکوت بالا؛ ظرفیت بار معمولاً کمتر از نایلون/PU.
• توپی و بلبرینگ: رولربرینگ یا بلبرینگ توپی؛ در مدل‌های سنگین بلبرینگ مخروطی برای تحمل بار جانبی.
• گردان (Swivel Head): صفحه گردان مقاوم، معمولاً با رینگ بلبرینگی.
• ترمز دوگانه: قفل هم‌زمان چرخ و گردان؛ اجتناب از مدل‌های تک‌قفل برای کارهای ارتفاعی.
• ساقه/پایه نصب:
  • Stem قابل تنظیم (جک‌دار): تنظیم تراز و ارتفاع؛ معمول در داربست‌های مدولار.
  • پلیت چهارپیچ: برای اتصال به کف‌پوش‌های ویژه یا سازه‌های استیجی.
• محافظ نخاله (Thread Guard) و گل‌گیر برای جلوگیری از گیرکردن پارچه، سیم یا نوارچسب در توپی.

---

معیارهای انتخاب چرخ داربستی

1. ظرفیت بار: بر اساس محاسبه‌ای که بالاتر گفتیم، ظرفیت هر چرخ را با حاشیه ایمنی انتخاب کنید.
2. جنس تایر و کف پروژه: PU برای کف‌های ظریف، نایلون برای انبار و بتن صاف، لاستیکی برای سالن‌های ورزشی بی‌صدا.
3. ترمز دوگانه و کیفیت قفل: پدال بزرگ، دسترسی ساده و بدون لق.
4. قطر چرخ و عبور از موانع: قطر بیشتر = عبور بهتر از کابل، شلنگ و درزهای کف.
5. شرایط محیطی: رطوبت، مواد شیمیایی، روغن؛ در صورت تماس شیمیایی از نایلون/PU مقاوم و گردان آب‌بنددار استفاده کنید.
6. استاندارد ابعادی با سیستم داربست: قطر ساقه، نوع خار یا پیچ قفل، و سازگاری با برند داربست شما.
7. قابلیت سرویس: گریس‌خور، دسترسی به بلبرینگ، قطعات یدکی و خدمات پس از فروش.
8. وزن خود چرخ: در برج‌های سبک، وزن چرخ هم در محاسبه کلی اثر دارد.

---

بهترین سناریوهای کاربردی چرخ داربستی

• برج‌های دسترسی داخلی با جابه‌جایی زیاد (پروژه‌های دکوراسیون، تاسیسات، تعمیرات دوره‌ای).
• استیج و نورپردازی که باید روزانه چند بار موقعیتش تغییر کند.
• گودهای صنعتی و خطوط تولید برای دسترسی سریع به بالای ماشین‌آلات در هنگام توقف خط.
• مدارس، بیمارستان‌ها و مراکز خرید که کار باید با حداقل مزاحمت صوتی انجام شود (PU کم‌صدا).

---

چه زمانی از چرخ داربستی استفاده نکنیم؟

• سطوح شیب‌دار، ناهموار یا لغزنده (کاشی خیس، روغنی) که خطر حرکت ناخواسته دارد.
• بتن‌ریزی یا بارگذاری سنگین طولانی: باید از پایه ثابت/کفشک یا مهار به زمین استفاده شود.
• باد شدید در فضای باز: برج‌های مرتفع با سطح بادگیر (مثلاً با توری یا برزنت) حتی در حالت قفل هم خطرناک‌اند.
• بالا بودن مرکز جرم نسبت به پایه‌ها: ریسک واژگونی افزایش می‌یابد.

---

نکات ایمنی کار با چرخ داربستی

• پیش از صعود، تمام ترمزها را قفل کنید و آزاد بودن گردان را کنترل کنید.
• هنگام جابه‌جایی، هیچ شخصی روی سکو نباشد مگر در سیستم‌های مجاز با دستورالعمل ویژه.
• مسیر حرکت را پاکسازی کنید: کابل، نخاله، قطعات تیز.
• از ضدسُر (Chock) چرخ در توقف‌های طولانی استفاده کنید.
• ارتفاع مجاز را نسبت به عرض پایه رعایت کنید (قانون‌های ایمنی معمولاً نسبت‌هایی پیشنهاد می‌دهند؛ از دستورالعمل سازنده تبعیت کنید).
• به ترک‌خوردگی تایر، لقی بلبرینگ، و شل‌شدن پیچ‌ها حساس باشید؛ بازرسی روزانه و دوره‌ای ثبت‌شده داشته باشید.

---

نگهداری و تعمیرات چرخ داربستی

• گریس‌کاری گردان و بلبرینگ طبق برنامه (مثلاً ماهانه یا بر اساس ساعات کار).
• شست‌وشو با حلال سازگار؛ حلال‌های خاص ممکن است PU یا لاستیک را تخریب کنند.
• تعویض به‌موقع پدال ترمز، فنر، خارها و قطعات فرسوده.
• نگهداری در محیط خشک و دور از UV شدید برای افزایش عمر تایر.
• نشانه‌های تعویض فوری: تخت شدن تایر، ترک ریشه‌دار، تاب محور، صدای غیرعادی یا کاهش کارایی ترمز.

---

اشتباهات رایج در انتخاب و استفاده

1. محاسبه ظرفیت بر اساس ۴ چرخ به‌جای ۳ چرخ ⇒ خوش‌بینی خطرناک.
2. انتخاب چرخ لاستیکی نرم برای کف‌های خشن ⇒ فرسایش سریع و داغ‌شدن.
3. ترمز تک‌قفل برای کار ارتفاعی ⇒ حرکت گردان قفل نمی‌شود و سازه می‌چرخد.
4. بی‌توجهی به سازگاری ساقه با فریم داربست ⇒ لق‌شدن اتصال و ایجاد تنش خمشی.
5. جابجایی با نفر روی سکو بدون دستورالعمل مجاز ⇒ حادثه‌ساز.

---

چک‌لیست سریع انتخاب چرخ داربستی

• ظرفیت هر چرخ ≥ ظرفیت محاسبه‌شده با ضریب اطمینان
• قطر مناسب برای عبور از موانع مسیر
• جنس تایر سازگار با کف (PU/نایلون/لاستیک)
• ترمز دوگانه با پدال بزرگ و قفل مطمئن
• سازگاری ساقه/پلیت با برند داربست
• قابلیت سرویس (گریس‌خور، قطعات یدکی)
• شرایط محیطی (رطوبت، مواد شیمیایی، دما)

---

پرسش‌های متداول درباره چرخ داربستی (FAQ)

۱) آیا می‌توان با افراد روی سکوی داربستی، آن را حرکت داد؟ در اغلب دستورالعمل‌ها خیر؛ مگر اینکه سازنده سیستم چنین حالتی را صراحتاً مجاز بداند و همه شرایط ایمنی (ارتفاع، سطح، نفرات، سرعت) رعایت شود. ۲) برای کف اپوکسی جلاخورده چه جنسی بهترین است؟ معمولاً PU با سختی میانه تا هم بی‌صدا باشد و هم رد نیندازد. نایلون ممکن است صدادار و لغزنده‌تر باشد. ۳) ظرفیت ۸۰۰ کیلوگرم نوشته شده روی چرخ یعنی چه؟ این عدد ظرفیت هر چرخ در شرایط استاندارد آزمایش است. برای برج ۴ چرخه، بر اساس ۳ چرخ و با ضریب اطمینان محاسبه کنید. ۴) ترمز دوگانه دقیقاً چه چیزی را قفل می‌کند؟ هم محور چرخ و هم گردان را قفل می‌کند تا نه رول کند و نه حول محور عمودی بچرخد؛ این برای کار ارتفاعی ضروری است. ۵) چه زمانی چرخ نایلونی بهتر از PU است؟ وقتی بار زیاد و سایش بالا دارید و کف خشن است؛ نایلون سخت‌تر است و بار بیشتری را با تغییرشکل کمتر تحمل می‌کند.

---

جمع‌بندی

چرخ داربستی قلب تحرک و چابکی برج‌های دسترسی است. انتخاب درست با توجه به ظرفیت واقعی، جنس تایر، کیفیت ترمز، سازگاری ابعادی و شرایط محیطی باعث می‌شود هم ایمنی پروژه تضمین شود و هم سرعت اجرا بالا برود. برای برآورد ایمن، ظرفیت را با فرض تحمل بار روی ۳ چرخ و اعمال ضریب اطمینان محاسبه کنید؛ سپس وزن خود سازه و نفرات را لحاظ کنید. PU برای فضاهای داخلی ظریف، نایلون برای بارهای سنگین و سایش بالا و لاستیک برای سکوت و جذب ضربه مناسب‌تر است. با بازرسی روزانه، گریس‌کاری دوره‌ای و تعویض به‌موقع قطعات فرسوده، چرخ‌های شما سال‌ها بدون دردسر کار خواهند کرد.

---